FITC Amsterdam

27-02-2015

Een conferentie over “design, technology and cool shit” in Amsterdam, daar kan ik natuurlijk niet omheen. Op 23 en 24 februari werd Pakhuis de Zwijger het toneel voor de achtste editie van FITC Amsterdam. De twee dagen zaten bomvol boeiende, leuke, maar vooral inspirerende presentaties verdeeld over drie zalen.

Vanaf de introductiefilm – geprojecteerd op 9 schermen – tot aan de slotpresentatie van Jessica Walsh ben ik overspoeld door prachtige visuele uitingen. Er is geen twijfel dat de sprekers van FITC heel goed weten wat 'cool shit' betekent. Wat deze conferentie anders maakt is dat de creatieve uitingen vooral gedreven zijn vanuit technologie. De technologie is hier niet alleen een tool om een creatief concept te realiseren, de technologie zelf is het concept of staat op zijn minst aan de basis ervan.

FITC Amsterdam FITC Amsterdam

Steve Vranakis van Google Creative Lab ging hier in zijn presentatie goed op in. In zijn ervaring als art director merkte hij dat 'coders' meestal hele creatieve personen zijn. In de huidige samenleving waar technologie zo'n belangrijk onderdeel van onze maatschappij is, zou dit ook een belangrijk thema moeten zijn in de kunst. Hoewel de technologie gedreven kunst al lange tijd bestaat, probeert hij er met Creative Lab een breder draagvlak voor te creëren in de samenleving.

Technology powers creativity
Technology powers creativity zegt Steve Vranakis - foto @_iamChris

Creativiteit is niet enkel een belangrijke factor in kunstprojecten. In de presentatie van Nicola Bortignon kwam het belang van creativiteit in innovatie naar voren. Creatief omgaan met technologische ontwikkelingen kan leiden tot zeer waardevolle nieuwe ideeën. Door vragen te stellen als “Wat kun je doen met 20 euro?” probeert Google creativiteit te prikkelen. Deze vraag resulteerde bijvoorbeeld in een kartonnen Virtual Reality Kit waarin je een telefoon kan schuiven voor een bijzonder VR-beleving.

Het verhaal van Remi Pedersen ging over zijn ervaringen in een start-up voor mobiele GPU's. Een inspirerend verhaal over hoe je met weinig middelen maar veel doorzettingsvermogen veel kan bereiken. Ook hier gaf Remi het belang aan van de creatieve 'demoscene' voor de professionele markt in de grafische industrie. Het belang van vrij kunnen spelen en experimenteren blijkt dus ook in de professionele wereld van enorm belang.

Zelfs in het ziekenhuis, zo stelde Frederik Vanhoutte. Natuurlijk kun je niet experimenten op patiënten, maar het is raar dat creativiteit in veel sectoren als iets negatiefs wordt beschouwd. Immers elke patiënt is anders en een goede dokter kan ook voor een nieuwe situatie een oplossing bedenken. Frederik gaf ook aan dat experiment en spel kan helpen het vormen van een kritisch beeld. Als voorbeeld gaf hij de regenboog die op scholen altijd wordt uitgelegd aan de hand van het brekende licht in een prisma. Na wat experimenteren blijkt dit echter geen goede uitleg te zijn, een regenboog werkt veel complexer. Frederik maakte een mooie simulator om te laten zien wat er werkelijk aan de hand is en gaf hiermee een betere uitleg voor het fenomeen.
Bijna alles wat ons wordt verteld en wat we leren is gebaseerd op vereenvoudigde, gefilterde en soms zelfs gemuteerde modellen. Beslissingen worden op basis van deze modellen gemaakt en dus is het geen gek idee om af en toe nog eens creatief met deze modellen te spelen.

Regenboog simulator
Regenboog simulator van Frederik Vanhoutte - foto @casperkoomen

De erg leuke presentatie van Brosmind liet zien hoe waardevol humor is naast creativiteit. Met hun grappige presentatie – gestuurd met zelfgemaakte controllers en een game door die de slides heen ging – wisten ze de aandacht van het publiek gemakkelijk vast te houden. Ook lieten ze veel geslaagde producten zien die hun studio hebben verlaten. Uit de presentatie van Jessica Walsh bleek ook hoe je door grappig en brutaal je eigen regels te volgen de aandacht van je publiek kunt krijgen.

Brosminds on stage
De broers van Brosmind spelen een game on stage - foto @maevdkrogt

Dat creativiteit en humor belangrijke factoren zijn voor succes is niets nieuws. Wat ik mij gedurende deze twee dagen realiseerde, is dat technologie gestuurde creativiteit op dit moment zeer relevant is. De impact van technologische veranderingen op de maatschappij zijn zeer ingrijpend. De verhouding tussen mens en techniek verandert hevig. Creativiteit is belangrijk om te komen tot waardevolle oplossingen binnen deze nieuwe omgeving.

De klassieke creatieven zijn over het algemeen niet technisch onderlegd en daarmee niet de uitgekozen personen om vanuit technologische ontwikkelingen te denken (sorry). Wat ik bijvoorbeeld vaak als probleem zie is bij generatieve kunst waarbij een kunstenaar zonder excelente exacte kwaliteiten feitelijk terugvalt op het gebruik van een tool en daar aan 'de schuifjes' zit totdat er een esthetisch prettig beeld uitkomt. Hoewel het werk een interessante visuele verkenning kan zijn, biedt dit soort werk naar mijn idee weinig waarde in de maatschappelijke discussie over technologie.

Mario Klingemann liet in zijn presentatie een beter voorbeeld van generatieve kunst zien. Hij maakte code om afbeeldingen uit oude boeken van de British Library te analyseren, te sorteren en te ontbinden. Vervolgens ontwikkelde hij een systeem om onderdelen van afbeelding te combineren om zo tot nieuwe vormen of karakters te komen die hij verwerkt in een ludiek eindresultaat. Het verschil hier is dat het systeem een onderliggende filosofie heeft en niet zomaar iets per toeval doet. Dit soort werk doet mensen nadenken over technologie, zowel binnen de maatschappelijke discussie als in de zoektocht naar nieuwe waardevolle productconcepten.

A Dip in the Pond door Mario Klingemann
A Dip in the Pond door Mario Klingemann

Ik ben van mening dat er veel behoefte is aan dit soort werk op het moment. In de presentatie van Nicola Bortignon kwam echter al het probleem naar boven. Een schooljuffrouw had zijn moeder verteld dat hij goed was in zowel kunst als wiskunde. Zijn trotse moeder hoorde eigenlijk alleen dat hij goed was in wiskunde. Personen die goed zijn in exacte vakken, worden hierom bejubeld. Zij zullen daardoor niet snel een kunstzinnige richting opgaan met een onzekere toekomst. Dit is heel jammer, want we weten inmiddels allemaal dat zij de wereld van morgen maken met Sillicon Valley-achtige start-ups. Het zou toch leuk zijn als dit gebeurde binnen een rijk cultureel maatschappelijk kader?