Visualisaties voor een data-revolutie met burgerparticipatie

18-05-2015

Hoe visualisaties burgers kunnen ondersteunen in ontwikkelingslanden en helpen bij het halen van de SDGs

Als waardering voor mijn inzending voor de visualisatiewedstrijd van de United Nations Development Programme (UNDP) ben ik eind april uitgenodigd om het Cartagena Data Festival in Colombia bij te wonen. Dit is een driedaags festival waar de vraag werd beantwoord hoe goed te doen met data. Beleidsmedewerkers, academici, technici en mensen vanuit ontwikkelingshulp brachten de koppen bij elkaar om hierover na te denken.

How to do good with data? How to do good with data?

De meeste ontwikkelde landen hebben een rijke historie van verzamelen van statistische informatie, zoals bevolkingscijfers, economische groei, informatie over het zorgstelsel of overheidsbestedingen. Dit zijn waardevolle gegevens om te gebruiken bij het opstellen van beleid. Daarnaast kunnen ze worden gebruikt om te toetsen of een beleid effectief is geweest en zo regeringen en organisaties dwingen om hun handelen te verantwoorden. In veel ontwikkelingslanden is het verzamelen van deze gegevens nog verre van een vanzelfsprekendheid. Dit is een probleem, want als we willen strijden voor het halen van de uitdagende Sustainable Development Goals (SDGs), hebben we gegevens nodig om tot een goed beleid te komen. Daarnaast is er data nodig om de effectiviteit van het beleid te toetsen. Kortom, grip op data is een belangrijke uitdaging voor de ontwikkeling van landen.

Er zijn ontwikkelingen in het data-werkveld die nieuwe mogelijkheden bieden. We genereren tegenwoordig een enorme hoeveelheid data op manieren die we niet eerder gewend waren. Denk hierbij aan gegevens die onze telefoons achter laten of informatie vanuit sociale media. Bogdan State liet bijvoorbeeld zien dat we uit data van Facebook interessante informatie kunnen vinden zoals de genderongelijkheid in verschillende regio's. Maar ook vanuit burgerparticipatie zijn er mogelijkheden om gegevens direct aan de burger te vragen. Het My World project is hiervan een mooi voorbeeld. Hoewel er veel potentie ligt in deze nieuwe bronnen van informatie, ontstaan hierbij ook nieuwe niet te onderschatten risico's.

Nieuww methodes om data te verzamelen
Nieuwe methodes om data te verzamelen kunnen ontwikkeling wellicht helpen

Vooral voor data uit de private sector is de vraag wie de eigenaar is, en voor wie deze data toegankelijk zijn. Hoe kunnen we de privacy van burgers beschermen? Uit onder andere onderzoek van Yves-Alexandre de Montjoye blijkt dat hoe meer data we verzamelen hoe moeilijker het wordt dit anoniem te houden. Met statistische analyses zijn alsnog de afzonderlijke personen gemakkelijk te herleiden uit zogenaamde anonieme data. Daarnaast is er de vraag van betrouwbaarheid. Doordat verschillende partijen vaak op een niet transparante manier data verzamelen, is het niet duidelijk hoe betrouwbaar deze gegevens zijn. Een ander probleem ontstaat bijvoorbeeld bij het gebruik van data afkomstig van mobiele telefoons of sociale media. Bepaalde bevolkingsgroepen kunnen dan onderbelicht raken als zij geen gebruik maken van dergelijke producten of technologieën.

Al deze aandachtspunten werden met veel enthousiasme besproken in presentaties en panels. Men sprak over een 'data revolution' waarmee werd gesuggereerd dat data tot een politieke verandering zal zorgen. De hoop is dat data een belangrijke bijdrage zal leveren voor het halen van de SDG's in 2030. Om zover te komen zijn er nog veel obstakels te overwinnen. In de eerste plaats de beschikbaarheid van data. We kunnen zowel klassieke als nieuwe methodes gebruiken om data te verzamelen, maar voor veel landen is dit nog verre van een eenvoudige taak. Na het verzamelen, moet de data worden gepubliceerd om te kunnen worden gebruikt. Het Open Data Institute (ODI) herinnerde ons aan het belang van open data, omdat het “een actief ingrediënt is dat iedereen helpt om problemen op te lossen”. In de tweede plaats is niet voldoende om alleen over data te beschikken. Data is als ruwe olie en moet nog worden geraffineerd. Daarna moet het verkregen inzicht worden doorgegeven aan alle relevante actoren die hopelijk tot nuttige acties overgaan. Zoals terecht tijdens het festival werd opgemerkt: “Data don't change the world, people do”.

Discussies tijdens het Cartagena Data Festival
Discussies tijdens het Cartagena Data Festival

Het is in deze transitie van data naar acties waar Zolabo als expert in visualisaties een actieve bijdrage kan leveren. Data bestaat meestal uit cijfers waarmee een beeld van de werkelijkheid kan worden geschetst. Het gaat om harde feiten, maar ze geven niet per se het volledige beeld. De wereld is complex en er zijn veel verschillende factoren die ook van invloed zijn als we de data gaan interpreteren. Zoals Vivienne Benson van het Institue of Development Studies in haar blogpost betoogt: behalve de kwantitatieve data is ook de kwalitatieve data erg belangrijk. Informatie die misschien iets minder exact en feitelijk is, is alsnog belangrijk om mee te nemen in analyses en in de communicatie met burgers en regeringen.

We moeten belang inzien van deze 'zachtere' kwalitatieve informatie naast de puur statistische; het helpt mensen zich in te leven in de situatie de we schetsen. Geef uw publiek een goed gevoel waar het werkelijk om gaat: de mensen achter de cijfers. Wanneer ik mensen mijn “Human Development Tree” liet zien, merkte ik aan dat mensen gefascineerd raakten bij het zien van de vallende blaadjes. Na die, soms wat schokkende, verassing wilde ze er meer over weten. Ik geloof dat mensen eerder in beweging komen als ze emotioneel door iets geraakt zijn.

Dus we hebben meer dan ruwe cijfers nodig om het hele verhaal te vertellen. De participatie van de lokale bevolking is hierbij van groot belang, omdat zij vanuit het veld een goed perspectief op de situatie hebben. Zij weten wat nodig en wenselijk is en zijn in staat om de beste conclusies te trekken uit de data. Beleidsmakers zouden moeten luisteren en werken voor hun volk, daarmee betekenis geven aan de uitspraak: 'power to the people' - een concept dat, naar mijn mening, zeer gerelateerd is aan het woord 'revolutie'.

Toch blijkt dat de data-initiatieven nog niet erg hard van de grond komen. Ook in landen waar steeds meer data beschikbaar komt, resulteert dit niet direct tot de revolutie waarop we hopen. “Waar zijn de open data entrepreneurs?”, vroeg Rudi Borrmann zich af tijdens de conferentie. Uit andere opmerkingen tijdens de conferentie kon ik opmaken dat de belangrijkste reden voor het gebrek aan data-toepassingen het gebrek is aan opgeleide mensen om ze te ontwikkelen. Het bieden van de benodigde kennis en tools aan lokale partijen is naar mijn mening dan ook één van de belangrijkste voorwaarde om de data-revolutie in gang te zetten.

Fragmenten uit een illustratie door Jorge Martin
Fragmenten uit een illustratie gemaakt door Jorge Martin op het festival

Bij de sluiting van het festival werd ons gevraagd welke concrete acties we gaan nemen na deze drie dagen vol discussie. Geïnspireerd door alles wat ik heb geleerd tijdens het festival denk ik dat Zolabo een waardevolle bijdrage kan leveren bij de communicatie om van data tot acties te komen. Een boodschap overbrengen is lastig en een prachtige manier om interesse te prikkelen is een pakkende visualisatie. Ik zet me graag in om visualisaties te maken die mensen inspireren om zich te verdiepen in onderwerpen en hen motiveert om tot actie te komen.

Daarin wil ik niet alleen de droge feiten presenteren, maar mensen juist een goed gevoel geven over wat er speelt. Ik zie voor mezelf als 'creatieve programmeur' ook een taak weggelegd om kennis te delen op het gebied van technische innovaties en de interpretatie en communicatie van data. Ik zet me dan ook graag in om via samenwerking en kennisdeling met geïnteresseerde partners de kracht van data te ontdekken. Deze tekst is daartoe mijn eerste stap. Graag nodig ik iedereen die zich kan vinden in deze doelstellingen uit om contact met mij op te nemen. Laten we samen de data-revolutie waarmaken!

Jurjen

Jurjen Verhagen

Jurjen is begin 2014 gestart met Zolabo om zijn talenten in programmeren, vormgeven en analytisch denken uiting te kunnen geven. Jurjen bouwde de nodige jaren ervaring op als webdeveloper nadat hij had gestudeerd aan de TU Delft. Zolabo ontstond uit zijn drijfveer om dingen te begrijpen en de passie voor mooi design. Met zijn technische creativiteit is Jurjen de perfecte 'all rouder' die uw informatie op een interactieve manier visueel en toegankelijk kan maken.
Twitter: @JurjenVerhagen